الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

311

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

در اين هنگام كه خود را در حال بريدن از اين جهان و قرار گرفتن در جهان ديگر مىبينند ، پرده‌هاى غرور و غفلت از مقابل ديدگانشان كنار مىرود گويى سرنوشت دردناك خويش را با چشم مىبيند ، عمر و سرمايه‌هاى از دست رفته و كوتاهىهايى را كه در گذشته كرده و گناهانى را كه مرتكب شده‌اند عواقب شوم آن را مشاهده مىكنند ، اينجا است كه فرياد او بلند مىشود و « مىگويد : اى پروردگار من ! مرا باز گردانيد » ! ( * ( قالَ رَبِّ ارْجِعُونِ ) * ) . مرا باز گردانيد « شايد گذشته خود را جبران كنم و عمل صالحى در برابر آنچه ترك گفتم بجا آورم » ( * ( لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ ) * ) . اما از آنجا كه قانون آفرينش چنين اجازه بازگشتى را به هيچكس ، نه نيكوكار و نه بدكار ، نمىدهد ، به او چنين پاسخ داده مىشود « نه ! هرگز راه باز - گشتى وجود ندارد » ( * ( كَلَّا ) * ) . « اين سخنى است كه او به زبان مىگويد » ( * ( إِنَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها ) * ) . سخنى كه هرگز از اعماق دلش با اراده و آزادى بر نخواسته است ، اين همان سخنى است كه هر بدكارى به موقع گرفتار شدن در چنگال مجازات و هر قاتلى به هنگام ديدن چوبه دار مىگويد و هر وقت امواج بلا فرو بنشيند باز همان برنامه سابق خود را ادامه مىدهد . اين شبيه چيزى است كه در آيه 28 سوره انعام مىخوانيم « وَلَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْه » ( آنها اگر به حيات دنيا باز گردند باز به همان برنامه‌ها و روش خود ادامه مىدهند ) . و در پايان آيه ، اشاره بسيار كوتاه و پر معنى به جهان اسرار آميز برزخ كرده مىگويد : « در پشت سر آنها تا روزى كه برانگيخته مىشوند برزخى وجود دارد » ( * ( وَمِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ ) * ) .